El Öpene Ne Denir? Gelenek Mi, Geri Kalmışlık Mı?
İzmir’de yaşayan, 28 yaşında, sosyal medyada aktif ve tartışmayı seven biri olarak, el öpme meselesi hakkında ne düşündüğümü paylaşmak istiyorum. Şimdi, “el öpen” birine “ne denir?” sorusuna dair düşüncelerimi yazarken, bu geleneğin bizde ne kadar köklü bir yeri olduğunu ve aynı zamanda ne kadar sorunlu olduğunu tartışacağım. Gelin, bir zamanlar hoş bir saygı ifadesi olarak görülen el öpme olayına biraz cesurca bakalım.
El Öpme: Saygı Mıdır, Yoksa Sadece Bir Geri Kalmışlık Mı?
El öpmek, eski zamanlarda zarif bir saygı göstergesiydi, bunda şüphe yok. Ancak, bugünün dünyasında, özellikle de gençler arasında, el öpen birine bakarken genellikle bir tuhaflık hissi oluşuyor. Hadi itiraf edelim: El öpmenin ardında yatan “yüce” anlamları, çoğu zaman kaybetmiş bir gelenekten başka bir şey olarak algılamaya başladık. Peki, hala “saygı” diye bir şey kalmışken, niye bu geleneği kutlama havasında yaşatmaya devam ediyoruz? Dürüst olmak gerekirse, bazı durumlarda bu, eski kafalı bir zihniyetin yansıması gibi geliyor. Bu sadece ben değilim, çoğu genç de bu durumu garip ve biraz da zorlayıcı buluyor.
El öpen kişinin kim olduğuna, o kişinin toplumsal rolüne ve ilişkinin doğasına göre bu eylem anlam kazanabiliyor. Ancak, genellikle saygı duyduğumuz birine karşı, bizden yaşça büyükse, ya da toplumda otorite konumundaysa, el öpmek bir adab-ı muaşeret meselesi haline geliyor. Ama sormadan edemiyorum: El öpmek, gerçekten saygıyı ifade etmenin en doğru yolu mu? Yoksa bunun yerine daha samimi bir takdir ifadesi bulmak gerekmez mi?
El Öpmenin Güçlü Yönleri: Geleneği Korumak
Bu geleneğin güçlü yanlarından biri kesinlikle kültürel bir bağlam taşıması. Çünkü bazı insanlar için, el öpmek bir tür sosyal bağ oluşturur ve toplumsal normları pekiştiren bir davranış olarak kabul edilir. El öpen kişi, kendisini toplumun kabul ettiği normlar içinde yerli yerine koyar, siz de onu o şekilde kabul edersiniz. Bu bir tür kimlik doğrulama işlevi de görebilir.
Bunun dışında, bazı yaşlılarımız için hala el öpmek çok anlamlıdır. Onlar için, bu sadece bir hareket değil, bir tarih, bir hafıza, bir değerler zinciridir. Yaşlıları ve büyükleri onurlandırmak adına el öpme eylemi, onlar için hala önemli bir saygı göstergesi olabilir. Biz gençlerin “ya bu ne ya, çok eski kafalı!” diye yaklaşmamız, aslında bir bakıma hem kendimizi, hem de bu değerleri bir kenara itiyor gibi görünüyor.
Peki ya, dediklerimi okurken “bunun ne zararı olabilir ki?” diye düşündüyseniz, haklısınız, el öpmek illa kötü bir şey değil. Fakat bir durup düşünmemiz gereken nokta şu: Geleneği korumak adına, bazen toplumun bazı pratikleri gerçekten geride kalmıyor mu? El öpme geleneğinin, bazen saygı yerine, aslında toplumsal normları körükleyip, geri kalmış düşünceleri pekiştiren bir hale gelmesi mümkün.
El Öpmenin Zayıf Yönleri: Toplumsal Baskı ve Gereksizlik
El öpmek, zaman zaman sadece sosyal baskının bir ürünü haline geliyor. Bunu gözlemlemek hiç de zor değil. Özellikle büyüklerin ya da toplumun belirli bir kesiminin gözünde saygısızlık olarak görülen bir davranışı sergilememek için el öpmek zorunda kalanlar var. Burada, bir tür özgürlük kaybı söz konusu. Kendi kimliğini ifade etme biçimi, kültürel normların baskısı altında şekilleniyor.
Bunu biraz mizahi bir şekilde anlatmak gerekirse: El öpmek, bazen “Ya tamam, büyüksünüz de, bu kadar da büyütmeyin!” dedirten bir durum halini alabiliyor. O kadar aşina olduğumuz bir şey haline geldi ki, bir zamanlar saygı duruşu olan bu davranış, şimdi çoğu insan için bir formaliteye dönüşmüş durumda. Gerçekten de, el öpmenin artık samimiyetle bir ilgisi var mı? Bu davranış, bazen sadece yüzeysel bir “görünüş” olabilir. Ve bu da soruyor insanı: Gerçekten saygı duymuyoruz da, sadece toplumsal normlara uymaya mı çalışıyoruz?
Sosyal medya üzerinde düşünün; el öpme gibi geleneksel hareketler bir yana, her an her şeyin kaydedildiği bir dönemde, gerçekten bu tür “yapma” davranışları hala değerli mi? Toplumun her türlü yargısı ve tepkisi artık orada, sadece bir fotoğraf tıkırtısı kadar yakın. Bu yüzden, birine el öpme davranışını benimsemek, aslında o anı oraya uygun bir şekilde kaydetmek için mi yapılıyor? Bir tür gösteriş aracı haline gelmiş olabilir mi?
El Öpme, Modern Dönemde Gerçekten Anlamlı Mı?
Bugün, el öpmenin toplumsal, kültürel bir geçerliliği olabilir ama gerçekten ne kadar anlamlı? Bu davranış, bazen toplumun baskısı yüzünden yapılan bir şey mi, yoksa gerçekten bir saygı ifadesi olarak mı? Geleneği ne kadar korumalıyız, yoksa bu gibi davranışları modern hayata nasıl adapte etmeliyiz? Kim bilir, belki de el öpmek, kendi doğrularımızı daha net bir şekilde ortaya koymamız için bir engel olabilir.
Sonuçta, el öpene ne denir? Belki “saygılı” demek, ama bir diğer yandan da belki sadece “geleneğin izinde” demek gerekebilir. Ne dersiniz?